Dlaczego Zemsta jest komedią

“Zemsta” Aleksandra Fredry to komedia, czyli jeden z gatunków literackich należących do dramatu. Komedie powstawały już w starożytności. Są to utwory, których zadaniem jest bawić i śmieszyć czytelnika. Bywa, że jest to śmiech przez łzy, bo komedie niejednokrotnie poruszają tematy istotne, ukazują ludzkie wady. Zachowanie Cześnika czy Rejenta widza bądź czytelnika rozśmiesza, ale nikt nie chciałby mieć takiego sąsiada…

Cechy komedii

Jeśli komedia ma nas bawić, musi zawierać elementy komizmu. Komizm to kategoria estetyczna. Ujmując rzecz prosto, jest to różnica między normą a zachowaniem bohaterów. Między tym, jak powinno być, a tym, jak jest. Ta różnica powoduje, że się śmiejemy. W utworach komediowych można odnaleźć trzy odmiany komizmu:

  • komizm sytuacyjny – czytelnika bawi konkretna sytuacja, spiętrzenie zdarzeń, które powoduje, że bohaterowie zachowują się w sposób śmieszny
  • komizm postaci (komizm charakteru) – uwypuklone zostają pewne cechy charakteru bohaterów, zazwyczaj negatywne (chciwość, głupota, gadulstwo), czytelnika bawi zachowanie takiego człowieka
  • komizm słowny (komizm językowy) -dowcip językowy, żart, zabawne powiedzonka czy dialogi

Czytamy (oglądamy) komedię, aby się odprężyć i zrelaksować. Dlatego też niezbędnym warunkiem, jakie musi spełnić każdy utwór komediowy, jest szczęśliwe zakończenie.

“Zemsta” jako komedia

W “Zemście” występują wszystkie trzy odmiany komizmu. Komicznych sytuacji jest tu mnóstwo. Wystarczy wymienić choćby scenę przy murze, gdy bojaźliwy Papkin chowa się za rogiem, a gdy nie ma już nikogo, wychodzi i głośno się przechwala, że taki dzielny z niego wojownik. Inna komiczna scena – Cześnik dyktuje list Dyndalskiemu. Powtarza co chwila swoje ulubione powiedzonko “mocium panie”, a Dyndalski każdorazowo wplata je w treść.

Jeśli chodzi o komizm charakteru, komiczne są w “Zemście” trzy postacie: Cześnik, Rejent oraz Papkin.Cechy charakteru dwóch pierwszych zestawione zostały na zasadzie kontrastu. Cześnik jest gwałtowny i wybuchowy, dużo krzyczy, łatwo go wyprowadzić z równowagi. Rejent jest milczący i podstępny, atakuje z ukrycia, ale jest nie mniej groźny. Papkin śmieszy swym gadulstwem i wiecznym przechwalaniem się.

Komizm słowny w utworze to zabawne powiedzonka Cześnika i Rejenta, po wielekroć powtarzane, a także kwiecisty język Papkina (np. w scenie, gdy oświadcza się Klarze).

“Zemsta” ma też szczęśliwe zakończenie. Młodzi, Klara i Wacław, biorą ślub, a dwaj zwaśnieni sąsiedzi podają sobie ręce na zgodę.